Miód rododendronowy: kwiaty, z których powstaje nepalski i turecki Mad Honey

5 min read
Rhododendron Honey: The Flowers Behind Nepali and Turkish Mad Honey
  • Mad honey pochodzi z nektaru kilku dzikich gatunków rododendronów, a nie z całego rodzaju.
  • W Turcji głównymi źródłami są fioletowy Rhododendron ponticum oraz żółty Rhododendron luteum.
  • W Nepalu pszczoły zbierają nektar z himalajskich rododendronów, takich jak Rhododendron arboreum, rosnących wysoko na zboczach górskich.
  • W Alpach miód z róży alpejskiej to inny rodzaj miodu z rododendronów, sprzedawany jako zwykły miód.

Większość mieszkańców Europy kojarzy rododendrony jako krzewy ogrodowe, które co roku w maju pokrywają parki różowymi i fioletowymi kwiatami. Należą one do bardzo licznego rodzaju z rodziny wrzosowatych (Ericaceae), obejmującego znacznie ponad 1000 gatunków rosnących od lasów przybrzeżnych po wysokie zbocza górskie. 

Tylko kilka gatunków ma znaczenie dla mad honey, a rosną one dziko w dwóch miejscach: w lasach nad wschodnim wybrzeżem Morza Czarnego w Turcji oraz na przedgórzu Himalajów w Nepalu.

Czym jest miód rododendronowy?

Miód rododendronowy to miód wytwarzany przez pszczoły głównie z nektaru rododendronów. Nazwa ta obejmuje dwa różne rodzaje miodu. Mad honey, zwany w Turcji „deli bal”, pochodzi od kilku dzikich gatunków występujących w Turcji i Nepalu, których nektar zawiera naturalnie występujące grayanotoksyny. Inne miody z rododendronów pochodzą od gatunków takich jak róża alpejska z Alp europejskich i są sprzedawane jako zwykły miód. To, który gatunek rododendronu odwiedzają pszczoły, decyduje o rodzaju wytwarzanego przez nie miodu.

Rododendrony z lasów nad Morzem Czarnym

W Turcji występuje pięć rodzimych gatunków rododendronów, z których prawie wszystkie występują na północy kraju. Dwa z nich stanowią główne źródła miodu „deli bal”, a pszczelarze umieszczają swoje ule w miejscach, gdzie rosną oba gatunki. 

Rhododendron ponticum (rododendron pontyjski)

Rhododendron ponticum to wiecznie zielony krzew, czasami niewielkie drzewo, o długich, błyszczących, ciemnozielonych liściach i kwiatostanach w kolorze od fioletowego do liliowego. Rośnie w wilgotnym podszyciu lasów liściastych, często pod bukami, a miejscami tworzy gęste zarośla na zboczach. 

Poza regionem Morza Czarnego gatunek ten rośnie również dziko na niewielkim obszarze południowej Portugalii i Hiszpanii, a ponadto jest powszechnie sadzony w parkach i ogrodach w całej Europie Zachodniej.

Rhododendron luteum (azalia żółta)

Rhododendron luteum, zwany również żółtą azalią lub azalią pontyjską, to krzew liściasty, który zimą traci liście. Wiosną wytwarza on skupiska jasnożółtych, lejkowatych kwiatów o słodkim zapachu przypominającym wiciokrzew, często jeszcze przed pojawieniem się nowych liści.

Gdzie i kiedy kwitną

Oba gatunki rosną wzdłuż wschodniego wybrzeża Morza Czarnego, od nadmorskich wzgórz aż po góry Kaçkar nad Rize i Artvin. Rhododendron ponticum rośnie od poziomu morza do wysokości około 2000 metrów, natomiast Rhododendron luteum występuje na wyższych łąkach górskich. Kwitną one wiosną i wczesnym latem, zazwyczaj od kwietnia do czerwca, w zależności od wysokości nad poziomem morza, przy czym najpierw kwitną niższe zbocza.

W każdym miejscu występowania uli okres kwitnienia istotny dla produkcji miodu „deli bal” jest krótki, często trwa zaledwie kilka tygodni. To wąskie okno czasowe jest głównym powodem tak niewielkich zbiorów.

Rododendrony ze zboczy Himalajów

W Nepalu mad honey wytwarzany jest przez himalajską olbrzymią pszczołę miodną (Apis laboriosa), która buduje gniazda na wysokich klifach i zbiera nektar w otaczających je lasach rododendronowych.

Rhododendron arboreum (Lali Gurans)

Rhododendron arboreum, rododendron drzewiasty, jest kwiatem narodowym Nepalu, znanym lokalnie jako lali gurans. W odróżnieniu od gatunków krzewiastych występujących w Turcji, może on wyrosnąć na drzewo o wysokości znacznie przekraczającej 10 metrów, o szorstkiej, czerwonawej korze i skórzastych liściach, które od spodu są srebrzyste lub rdzawobrązowe. Jego kwiaty rosną w gęstych, zaokrąglonych gronach. Najczęściej są one ciemnoczerwone, choć na większych wysokościach występują odmiany różowe i białe.

Jest to jeden z kilku gatunków rododendronów występujących w lasach himalajskich, gdzie pszczoły zbierają nektar na klifach. Obok niego rosną inne gatunki, zwłaszcza na wyższych wysokościach, a skład roślinności zmienia się w zależności od doliny.

Gdzie i kiedy kwitną

Rhododendron arboreum rośnie w lasach na średnich wysokościach i w lasach górskich Nepalu, od około 1 500 metrów do około 3 600 metrów. Kwitnie od późnej zimy do wiosny, mniej więcej od lutego do kwietnia, zaczynając od niższych dolin i przesuwając się w górę wraz z ociepleniem pogody. Powyżej granicy lasu mniejsze, krzewiaste rododendrony kwitną później w sezonie.

Pszczoły skalne gniazdują w zasięgu lotu od tych lasów, często na wysokości od około 2 500 do 3 500 metrów. Zbieracze miodu zbierają plastry dwa razy w roku, wiosną i jesienią.

Grayanotoksyny w nektarze rododendronów

Grayanotoksyny to grupa naturalnych związków występujących w liściach, kwiatach i nektarze niektórych rododendronów oraz niektórych ich krewnych z rodziny wrzosowatych. Kiedy pszczoły zbierają ten nektar, związki te przedostają się do miodu. Mad honey zawiera naturalnie występujące grayanotoksyny pochodzące z nektaru rododendronów, a ich zawartość zależy od gatunku, wysokości nad poziomem morza, pory roku oraz warunków pogodowych w danym roku.

Każda partia miodu Real Mad Honey jest badana przez niezależne laboratorium pod kątem zawartości grayanotoksyn. Na naszej stronie z raportami laboratoryjnymi mogą Państwo sprawdzić raport dotyczący Państwa zamówienia.

Dlaczego nepalski i turecki Mad Honey różnią się smakiem

W obu regionach rosną różne gatunki rododendronów w odmiennych warunkach klimatycznych, co znajduje odzwierciedlenie w smaku miodu. Nepalski mad honey, wytwarzany przez dzikie pszczoły zamieszkujące klify i zbierające nektar w wysokogórskich lasach Himalajów, jest ciemny, o ziemistym i drzewnym smaku, z gorzkim posmakiem, a ponadto łatwo ulega krystalizacji. Turecki „deli bal”, wytwarzany przez pszczoły z hodowli w lasach położonych w niższych partiach regionu Morza Czarnego, ma jaśniejszy kolor, jest słodszy i łagodniejszy w smaku oraz łatwo się rozlewa.

Do powstania miodu przyczyniają się również kwiaty inne niż rododendrony. Pszczoły rzadko odwiedzają tylko jedną roślinę, dlatego każdy miód zawiera również nektar z innych kwitnących w pobliżu roślin, od dzikich ziół po kasztanowce. 

Miód rododendronowy z Alp

W Europie występuje własny miód z rododendronów, ale nie jest to mad honey. Miód z róży alpejskiej, znany we Włoszech jako „miele di rododendro”, a w Austrii, Szwajcarii i Niemczech jako „Alpenrosenhonig”, pochodzi głównie z Rhododendron ferrugineum, czyli róży alpejskiej o rdzawobrązowych liściach. Ten niski, wiecznie zielony krzew rośnie na zboczach górskich w Alpach, mniej więcej na wysokości od 1 500 do 2 500 metrów, a w czerwcu i lipcu pokrywa całe zbocza różowo-czerwonymi kwiatami.

Pszczelarze przenoszą swoje ule na wysokie pastwiska w okresie kwitnienia, a miód ten jest sprzedawany jako zwykły miód w regionach alpejskich. Jest jasny i delikatny, o lekkim kwiatowym smaku, a często krystalizuje się, uzyskując delikatną, kremową konsystencję.

Podsumowanie

Miód z rododendronów zależy całkowicie od tego, jaki gatunek rododendronu znajdą pszczoły. W Turcji fioletowy Rhododendron ponticum i żółty Rhododendron luteum kwitną przez kilka krótkich tygodni w lasach nad Morzem Czarnym. W Nepalu czerwone rododendrony drzewiaste i ich wysokogórskie odmiany kwitną na zboczach Himalajów, gdzie gniazdują pszczoły skalne. W Alpach róża alpejska daje miód o zupełnie innym charakterze. 

Informacje na etykiecie

Nigdy nie więcej niż 5 g dziennie – mniej niż jedna płaska łyżeczka, wyłącznie dla osób dorosłych.

Spożycie ponad 5 g dziennie może powodować zawroty głowy, nudności, zimne poty i niskie ciśnienie krwi. W takim przypadku należy przerwać spożywanie, wypić wodę i odpocząć; jeśli objawy są poważne, należy zadzwonić pod numer 112 lub zgłosić się do lekarza. Produkt nie jest zalecany dla dzieci, kobiet w ciąży lub karmiących piersią, osób z chorobami serca lub zaburzeniami ciśnienia krwi, a także w przypadku alergii na miód. Przyjmują Państwo leki? Proszę najpierw skonsultować się z lekarzem.

Zobacz produkty z tego artykułu

Czytaj dalej

Which rhododendrons make mad honey?
In Turkey, mad honey comes mainly from Rhododendron ponticum and Rhododendron luteum, which grow wild in the forests of the eastern Black Sea region. In Nepal, it comes from Himalayan rhododendrons such as the tree rhododendron (Rhododendron arboreum) and other species growing on high mountain slopes.
Is all rhododendron honey mad honey?
No. Mad honey comes from a few rhododendron species whose nectar contains naturally occurring grayanotoxins. Other rhododendron honeys, such as alpine rose honey from the European Alps, come from different species and are sold as ordinary honey.
When do rhododendrons flower in Nepal and Turkey?
In Nepal, Rhododendron arboreum flowers from late winter into spring, roughly February to April, with higher species blooming later. In Turkey, Rhododendron ponticum and Rhododendron luteum flower from around April to June. In both places, lower slopes bloom first.
At what altitude do mad honey rhododendrons grow?
In Turkey, Rhododendron ponticum grows from near sea level up to roughly 2,000 metres, with Rhododendron luteum reaching higher mountain meadows. In Nepal, Rhododendron arboreum grows from around 1,500 to 3,600 metres, and the cliff bees often nest between about 2,500 and 3,500 metres.
What are grayanotoxins?
Grayanotoxins are a group of natural compounds found in the leaves, flowers and nectar of certain rhododendrons and related plants in the heath family. Bees carry them into the honey with the nectar, and the amount varies by species, altitude and season.