Himalajski Mad Honey: Zbierany ręcznie na wysokości 3 500 metrów

Himalajski mad honey pochodzi z dzikich kolonii zbudowanych na pionowych ścianach skalnych na wysokości powyżej 3500 metrów, do których ludzie docierają raz lub dwa razy w roku, wspinając się na linach. Nie istnieje wersja hodowlana, nie ma alternatywy opartej na zarządzaniu, ani nie ma możliwości zwiększenia ilości miodu pozyskiwanego z tych klifów.

Ten jeden fakt wyjaśnia niemal wszystko inne. Rzadkość występowania, cena, różnice między słoikami oraz powód, dla którego może minąć cały sezon, a do sprzedaży trafi bardzo niewiele produktu – wszystko to wynika z faktu, że to natura, a nie producent, ogranicza zbiory.

Skąd pochodzi himalajski Mad Honey

Miód pochodzi z górskich regionów środkowego Nepalu, a do obszarów najściślej z nim związanych należą Lamjung, Myagdi oraz szeroko pojęty region Annapurna. Kolonie pszczół znajdują się na ścianach klifów na wysokości powyżej 3500 metrów, w terenie, do którego nie prowadzą żadne drogi i gdzie nie mogą dotrzeć żadne pojazdy.

To właśnie wysokość nad poziomem morza sprawia, że miejsca te są tak produktywne. Powyżej 3000 metrów zbiorowość roślin gwałtownie się przerzedza, a rododendrony stanowią znacznie większą część tego, do czego może dotrzeć kolonia zbierająca nektar, niż miałoby to miejsce na niższych wysokościach. To właśnie ta koncentracja ma kluczowe znaczenie, ponieważ związki te osiągają odpowiednią ilość w miodzie tylko wtedy, gdy pszczoły intensywnie, a nie sporadycznie, zbierają nektar z tych kwiatów.

Okres zbiorów jeszcze bardziej zawęża zakres. Rododendrony kwitną przez kilka tygodni w kwietniu i maju, a właśnie ten okres stanowi główny zbiór w roku; czasami po zakończeniu głównego kwitnienia następuje mniejszy jesienny zbiór.

Jakie pszczoły i kwiaty wytwarzają Mad Honey

Ani pszczoła, ani kwiat nie wytwarzają mad honey samodzielnie, a Himalaje są jednym z niewielu miejsc, gdzie oba te elementy występują razem w odpowiednich warunkach.

Apis laboriosa, himalajska olbrzymia pszczoła miodna, jest największym gatunkiem pszczół na świecie, niemal dwukrotnie większym od pszczoły europejskiej. Buduje ona pojedyncze, ogromne plastry na wolnym powietrzu pod nawisami skalnymi, wybiera skały skierowane na południe, które zatrzymują ciepło dnia, i zbiera nektar na wysokości sięgającej około 4100 metrów. Nie można jej również hodować, ponieważ gatunek ten nie ewoluował w celu gniazdowania w zamkniętych przestrzeniach i opuszcza każdy ul, w którym zostanie umieszczona, dlatego też miód himalajski nigdy nie był i nigdy nie będzie pozyskiwany w ramach hodowli.

Kwiaty dostarczają wszystko to, czego pszczoła nie jest w stanie zapewnić. Rhododendron arboreum i pokrewne gatunki wysokogórskie wytwarzają nektar zawierający grayanotoksyny – związki, które odróżniają ten miód od wszystkich innych rodzajów, a związki te występują w kwiecie jeszcze przed przybyciem pszczół. To właśnie grayanotoksyny odróżniają ten miód od wszystkich innych rodzajów, a to, czym jest mad honey i czym różni się od zwykłego miodu, wyjaśnia je w pełni.

Po połączeniu tych dwóch czynników układ ten staje się niezwykle delikatny. Jeden gatunek pszczół, którego nie można przenieść, żeruje na wąskim pasie roślin kwitnących przez kilka tygodni, na klifach, które akurat znajdują się w miejscu, gdzie oba warunki się pokrywają.

Jak pozyskuje się miód

Dotarcie do gniazda wymaga zejścia w dół. Drabiny są plecione z bambusa i liny, a następnie opuszczane ze szczytu klifu; jeden lub dwóch zbieraczy schodzi w dół do plastra, podczas gdy zespół liczący od dziesięciu do piętnastu osób zarządza linami powyżej i zbiera to, co spływa na dół.

Z podstawy klifu unosi się dym, aby odstraszyć pszczoły od plastrów, a następnie poszczególne fragmenty wycinane są za pomocą długich drągów i opuszczane w plecionych koszach. Gniazda znajdują się zazwyczaj dwadzieścia pięć metrów lub więcej nad dnem doliny, a praca przy jednym klifie może zająć cały dzień.

Praca ta zawsze wiązała się z niebezpieczeństwem. Strome zbocza, niestabilne skały, nieprzewidywalna pogoda oraz godziny spędzane zawieszeni na linie to warunki, w jakich od pokoleń pracowali zbieracze, posługując się ręcznie skręconymi linami, bez uprzęży i jakiejkolwiek odzieży ochronnej. Sytuacja ta zaczyna się zmieniać, ponieważ przed każdym sezonem nabywcy dostarczają odpowiedni sprzęt, choć podstawowe zagrożenie pozostaje takie samo jak zawsze. Tradycja związana z tymi polowaniami została szczegółowo udokumentowana w osobnym opracowaniu.

Kto zbiera Mad Honey

Społeczności Gurungów zamieszkujące nepalskie wyżyny zbierają ten miód od pokoleń, a wiedza na ten temat jest przekazywana w obrębie rodzin, a nie przez jakiekolwiek instytucje. Umiejętność oceny klifu, przewidywania pogody, rozpoznawania gotowych gniazd oraz bezpiecznego poruszania się po drabinie linowej to umiejętności przekazywane z pokolenia na pokolenie poprzez wspólną pracę z osobą, która już je opanowała.

Przekaz ten jest bardziej kruchy, niż się wydaje. Tradycje w Himalajach rzadko zanikają dlatego, że ludzie o nich zapominają, ale dlatego, że nie stać ich na pozostanie w tych miejscach, a gdy lokalna praca jest zbyt słabo opłacana, rodziny wysyłają swoją młodzież za granicę do pracy fizycznie wymagającej w złych warunkach. Wraz z nimi odchodzi ta wiedza.

Wypłata stanowi zatem praktyczną formę ochrony tego dziedzictwa. Kupujący, którzy płacą myśliwym i lokalnym partnerom kwoty przewyższające regionalną medianę, sprawiają, że pozostanie w tej działalności staje się wyborem rozsądnym pod względem finansowym, a nie sentymentalnym, co pozwala zachować umiejętności w wiosce, zapewnia stały dochód w różnych porach roku zamiast jednorazowej nadzwyczajnej wypłaty oraz przyczynia się do obiegu pieniędzy w szerszej lokalnej gospodarce.

Zbiór bez szkód

Rosnący popyt na produkt pochodzący z dzikiej przyrody zazwyczaj oznacza intensyfikację pozyskiwania, a oczywistą obawą związaną z miodem himalajskim jest to, że klify i kolonie pszczele są z roku na rok coraz bardziej eksploatowane.

W praktyce sytuacja wygląda odwrotnie, a przyczyna ma charakter lokalny, a nie regulacyjny. Społeczności te traktują las jako dom i dziedzictwo, a nie jako zasób do wyczerpania, a ich utrzymanie zależy od powrotu kolonii pszczół. W praktyce oznacza to cztery rzeczy:

• Część każdego plastra pozostawia się w ulu, aby kolonia mogła się zregenerować i ponownie rozpocząć produkcję miodu

• Zbiór odbywa się wyłącznie w ustalonych przedziałach czasowych, pozwalając pszczołom na odbudowę roju poza tymi okresami

• Objętość dostaw nie jest nigdy zwiększana poprzez wymuszanie dodatkowych transportów w przypadku wyczerpania zapasów

• Prace wykonują te same lokalne grupy, a nie nowe ekipy sprowadzone w celu zwiększenia skali produkcji

Każdy z tych czynników zmniejsza plon w stosunku do tego, co można by zebrać, i właśnie o to chodzi. Opróżnienie gniazda daje większy plon miodu w bieżącym sezonie, ale mniejszy w każdym kolejnym, a skłanianie zbieraczy do dodatkowego pozyskiwania miodu jest właśnie tym, co prowadzi do degradacji dzikiego ekosystemu.

Współpraca z uznanymi partnerami gwarantuje przestrzeganie wszystkich tych zasad. Kupujący, z którym łączą Państwa długotrwałe relacje, wie, skąd pochodzi miód, kto go zebrał i w jaki sposób, dzięki czemu zrównoważone praktyki stają się czymś, co można zweryfikować, a nie tylko deklarować.

Gdzie znaleźć prawdziwy miód himalajski

Większość miodu sprzedawanego jako „himalajski” nigdy nie zbliżyła się nawet do klifu. Termin ten opisuje pasmo górskie rozciągające się na terenie kilku krajów i nie nakłada na sprzedawcę żadnych zobowiązań, dlatego tak często pojawia się na słoikach bez podania regionu pochodzenia, okresu zbiorów ani żadnych danych liczbowych.

Real Mad Honey pozyskuje miód za pośrednictwem opisanych powyżej społeczności Gurung zajmujących się zbieraniem miodu, płacąc bezpośrednio stawki powyżej mediany zamiast kupować za pośrednictwem pośredników, a przed każdym sezonem zbierania dostarcza liny, uprzęże i sprzęt ochronny. Relacja ta jest na tyle konkretna, że regiony i zbieracze są znani, a nie tylko domniemani.

Pochodzenie określa, skąd pochodzi miód. Badania określają, co się w nim znajduje. Z każdego zbioru pobiera się wiele próbek, niezależne laboratorium mierzy GTX I i GTX III, a akceptowane są wyłącznie partie o potwierdzonym stężeniu; partie niezgodne z normami są odrzucane, a nie mieszane z kolejną partią. Raporty te są publikowane dla konkretnej partii przeznaczonej do sprzedaży, a nie w formie podsumowania.

W rezultacie otrzymujemy słoik, którego pochodzenie można określić, a zawartość odczytać – co stanowi więcej niż samo słowo „himalajski” mogłoby kiedykolwiek zagwarantować.

Werdykt: Ile faktycznie kosztuje rzadkość

Himalajski mad honey jest rzadkością z przyczyn, których nie da się wyeliminować. Jeden gatunek pszczół, który nie zaakceptuje ula, okres kwitnienia trwający zaledwie kilka tygodni, klify dostępne wyłącznie pieszo i przy pomocy lin oraz społeczności na tyle małe, że sama ta umiejętność jest zagrożona.

Część tej rzadkości wynika z wyboru, a nie z przymusu. Pozostawianie plastrów dla kolonii pszczół oraz odmowa wymuszania dodatkowego zbioru zmniejsza ilość miodu trafiającą do słoika, a sprzedawca, który nie stosowałby tych praktyk, mógłby w krótkim okresie wyprodukować więcej miodu kosztem, za który ostatecznie zapłaciłyby klify.

W rezultacie nabywca otrzymuje produkt, którego atrakcyjność wynika właśnie z tych ograniczeń. Ograniczona podaż, różnice między poszczególnymi zbiorami oraz cena wynikają z tego samego źródła – miodu, który występuje wyłącznie tam, gdzie ludzie są gotowi wspiąć się po niego, a jednocześnie wykazują wystarczającą powściągliwość, by nie zebrać go w całości.