Mad honey pochodzi z dwóch miejsc: pasa himalajskiego przebiegającego przez Nepal oraz wybrzeża Morza Czarnego w Turcji. Są to jedyne regiony produkujące go na skalę komercyjną, a łącznie dostarczają one wszystkie autentyczne słoiki sprzedawane na całym świecie.
Te dwa rodzaje miodu nie mogłyby się bardziej od siebie różnić. Jeden pochodzi z dzikich kolonii na pionowych ścianach klifów na wysokości ponad 3000 metrów, drugi z zarządzanych uli na nadmorskich górskich łąkach, a miód z każdego z nich odzwierciedla tę różnicę w kolorze, smaku i zawartości grayanotoksyn.
Dwa regiony, w których produkuje się Mad Honey
Nepal i Turcja stanowią praktycznie całość produkcji, co wynika z faktu, że właśnie tam odpowiednie rośliny rosną na tyle gęsto, by zdominować zbieranie nektaru przez kolonie pszczół. Grayanotoksyny przedostają się do miodu tylko wtedy, gdy pszczoły intensywnie, a nie sporadycznie, zbierają nektar z określonych gatunków rododendronów, co wymaga, aby gatunki te wyparły większość konkurencyjnych kwiatów na całym obszarze żerowania.
Rośliny zawierające grayanotoksynę występują na znacznie większym obszarze. Pokrewne gatunki występują w Bhutanie, Indiach i południowych Chinach, w Japonii i Korei, a także w niektórych częściach Stanów Zjednoczonych i Kanady. Żadne z tych państw nie produkuje mad honey na skalę komercyjną, ponieważ rozproszone rośliny w zróżnicowanym krajobrazie sprawiają, że miód zawiera jedynie śladowe ilości tych związków.
Gęstość, innymi słowy, jest warunkiem, który zawęża obszar występowania. Dwa regiony spełniają ten warunek, a wszystko, co sprzedaje się jako mad honey, pochodzi z jednego z nich.
Nepal: Pas himalajski
Nepalski mad honey pochodzi z górskich regionów środkowej części kraju, a do obszarów najbardziej z nim kojarzonych należą Lamjung, Myagdi oraz szeroko pojęty region Annapurna. Rój znajduje się na wysokości od około 2500 do 3500 metrów, a pszczoły zbierają nektar jeszcze wyżej, sięgając nawet około 4100 metrów.
To właśnie pszczoła definiuje miód tego regionu. Apis laboriosa, himalajska olbrzymia pszczoła miodna, jest największą pszczołą na świecie – prawie dwukrotnie większą od pszczoły europejskiej – i buduje pojedyncze, ogromne plastry na wolnym powietrzu pod nawisami skalnymi. Nie można jej hodować w ulach, ponieważ gatunek ten nie przystosował się do gniazdowania w zamkniętych przestrzeniach i opuszcza każdą konstrukcję, w której zostanie umieszczony, co oznacza, że każde nepalskie zbiory rozpoczynają się od wspinaczki w celu dotarcia do dzikiej kolonii.
Rhododendron arboreum to gatunek najczęściej kojarzony z tym miodem, choć badania pyłkowe konsekwentnie wskazują, że próbki z Nepalu są wielokwiatowe, przy czym rododendron dominuje w wielu z nich, ale rzadko występuje samodzielnie. Bardziej szczegółowy opis tego, jak faktycznie przebiega zbiór, zawiera głębsze omówienie tradycji zbierania miodu na klifach.
Turcja: Wybrzeże Morza Czarnego
Turecki mad honey pochodzi z wilgotnych, zalesionych zboczy wzdłuż Morza Czarnego, zwłaszcza z pasma Kaçkar oraz prowincji wokół Rize i Trabzonu. Klimat w tym regionie jest niezwykle wilgotny jak na te tereny, co stanowi idealne warunki dla odpowiednich roślin.
Rhododendron ponticum i Rhododendron luteum rosną na tych zboczach w nieprzerwanych skupiskach, często dominując nad innymi kwitnącymi roślinami. Pszczelarze przenoszą zarządzane ule z gatunku Apis mellifera na wysokie łąki w okresie kwitnienia, co sprawia, że jest to raczej pszczelarstwo pasterskie na małą skalę niż zbieractwo miodu. Miód ten znany jest lokalnie jako „deli bal”.
Ule można przenosić, ale roślin nie da się przenieść, co ogranicza podaż z Turcji tak samo zdecydowanie, jak klify ograniczają podaż z Nepalu. Pszczelarz może umieścić rodziny pszczele jedynie w pobliżu już istniejących i kwitnących drzew, a rozprzestrzenianie się rododendronów na zboczu zajmuje lata.
Nepal a Turcja
Różnice te dotyczą każdego etapu – od pszczół aż po gotowy słoik.
Różnice te wynikają z wysokości nad poziomem morza oraz konkurencji. Kolonie himalajskie żerują na rododendronach, które dominują w rzadkiej alpejskiej roślinności, co powoduje koncentrację zarówno związków chemicznych, jak i charakterystycznego żywicznego posmaku, podczas gdy tureckie ule znajdują się wśród bogatszej roślinności nadmorskiej, która rozrzedza oba te elementy. Bardziej intensywny profil miodu nepalskiego jest bezpośrednim skutkiem trudniejszych warunków uprawy.
Żadna z tych kolumn nie stanowi gwarancji. Turecki miód może zawierać więcej grayanotoksyny niż miód nepalski, ponieważ w obu przypadkach zawartość tej substancji zależy od pory roku, wysokości nad poziomem morza oraz warunków kwitnienia. Pochodzenie buduje oczekiwania co do charakteru produktu, natomiast o zawartości grayanotoksyny decyduje konkretna partia.
Kiedy zbiera się Mad Honey ”
Kilka tygodni kwitnienia wystarcza na roczny zapas. Główny zbiór w Himalajach przypada na kwiecień i maj, kiedy rododendrony są w pełnym rozkwicie, a mniejszy, dodatkowy zbiór następuje czasami w październiku i listopadzie. Okres kwitnienia w Turcji trwa od późnej wiosny do wczesnego lata i charakteryzuje się wąskim oknem czasowym.
Warunki pogodowe dodatkowo pogłębiają te trudności. Chłodna wiosna opóźnia kwitnienie, ulewne deszcze w okresie kwitnienia ograniczają czas, w którym pszczoły mogą zbierać nektar, a nieudany sezon skutkuje mniejszym plonem miodu. Żadnego z tych czynników nie da się później nadrobić, ponieważ kwitnienie i tak już się zakończyło.
Wielkość produkcji zależy od warunków geograficznych, a nie od planowania. Dzika kolonia na klifie produkuje tyle, ile jest w stanie, liczba kolonii w zasięgu zespołu zbierającego nie ulega zmianie, a wszystko, co sprzedaje się między jedną wiosną a następną, pochodzi z tego, co zebrano w ciągu tych tygodni.
Dlaczego każdy zbiór jest inny
Każda partia stanowi konkretny zbiór z określonego sezonu, co sprawia, że oczekiwanie spójności w odniesieniu do tego produktu jest nieuzasadnione. Stężenie grayanotoksyny zależy od tego, które gatunki rododendronów dominowały w pożywieniu pszczół, jak gęsto kwitły, od wysokości położenia kolonii oraz od warunków pogodowych w ciągu sezonu, a zmiana któregokolwiek z tych czynników wpływa na właściwości miodu.
Dwa zbiory z sąsiednich dolin w tej samej wiosnie mogą różnić się kolorem, smakiem i zawartością grayanotoksyn, a nawet w tej samej dolinie w dwóch różnych latach mogą powstać słoiki o zauważalnie odmiennych właściwościach. U podstaw tego zjawiska leży chemia – to, czym jest mad honey i skąd pochodzą jego związki.
W przypadku zwykłego miodu problem ten rozwiązuje się poprzez mieszanie. Słoiki dostępne w supermarketach zawierają miód pochodzący z wielu źródeł, co pozwala uzyskać spójny profil smakowy – jest to uzasadnione i stanowi powód, dla którego produkt jednej marki smakuje tak samo przez cały rok. Mad honey poddany takiej obróbce straciłby charakter poszczególnych zbiorów, ponieważ mieszanie jednego zbioru z innym daje jednolity, przeciętny produkt, a nie słoik o wyraźnym, charakterystycznym smaku. Alternatywą jest pozostawienie każdego zbioru w nienaruszonym stanie i jego oddzielne odmierzanie.
Gdzie kupić nepalski i turecki Mad Honey
Oba produkty są sprzedawane w Internecie, a nie w sklepach stacjonarnych, a praktyczną kwestią jest raczej wybór konkretnego produktu, a nie miejsce jego poszukiwania.
Miód turecki jest odpowiedni dla osób preferujących jaśniejszy, słodszy miód o łagodniejszej goryczy. Miód nepalski jest odpowiedni dla osób preferujących ciemniejszy, o bardziej ziemistym smaku i żywicznej nutce miód; to właśnie ten miód ma na myśli większość osób, gdy mówi o mad honey”.
Niezależnie od pochodzenia produktu obowiązuje ten sam limit: nigdy więcej niż 5 g dziennie – mniej niż jedna płaska łyżeczka, wyłącznie dla osób dorosłych.
Real Mad Honey oferuje obie odmiany; każda partia jest analizowana przez Eurofins pod kątem zawartości GTX I i GTX III, a raport jest publikowany przy słoiku na półce, dzięki czemu wybór między pochodzeniami można dokonać na podstawie charakteru produktu, podczas gdy dane liczbowe wskazują zawartość grayanotoksyn. Słoiki są dostępne w rozmiarach od 50 g do 500 g, zamówienia są wysyłane z terytorium UE bez opłat celnych, a 60-dniowa gwarancja obejmuje zwroty nieotwartych opakowań.
Werdykt: Co pochodzenie naprawdę mówi kupującemu
Każdy słoik mad honey, jaki istnieje, pochodzi z dwóch regionów, od dwóch gatunków pszczół i z dwóch całkowicie odrębnych tradycji. Fakty te wystarczająco rzetelnie wyjaśniają charakter danego słoika, aby umożliwić wybór między pochodzeniami: miód nepalski jest ciemniejszy i zazwyczaj zawiera więcej grayanotoksyn, natomiast miód turecki jest jaśniejszy i słodszy.
Nie można jednak wyjaśnić cech poszczególnych partii. Produkt pozyskany z dzikich kolonii w ciągu kilku tygodni każdej wiosny nie może zostać ujednolicony bez wprowadzenia zmian, co oznacza, że różnice między słoikami są dowodem autentyczności, a nie wadą produktu.
Warto zatem znać pochodzenie produktu i dokonywać wyboru między różnymi opcjami. O wyborze konkretnego słoika decyduje raport z partii, który jest jedyną rzeczą, jakiej nie może zapewnić sam zbiór dzikiego miodu.
